Επιστρέφει η οικοδομή – «Πράσινο φως» από το ΣτΕ για το Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο

Η οικοδομή ξαναπαίρνει μπρος. Το Συμβούλιο της Επικρατείας  άναψε το πράσινο φως για το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), εγκρίνοντας σχεδόν στο σύνολό τους τις ρυθμίσεις που είχε εισηγηθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας 

Η γνωμοδότηση αυτή ξεμπλοκάρει χιλιάδες οικοδομικές άδειες, δίνει νέα πνοή στην αγορά ακινήτων και αποκαθιστά την εμπιστοσύνη επενδυτών και πολιτών που είχαν εγκλωβιστεί στη νομική ασάφεια των τελευταίων ετών.

Διπλό θεσμικό βήμα – Π.Δ. και Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις

Μαζί με το Προεδρικό Διάταγμα, υπεγράφησαν και δύο Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις που ρυθμίζουν κρίσιμα ζητήματα για την επανεκκίνηση της οικοδομικής δραστηριότητας:

• Η πρώτη αφορά τη διαδικασία επιστροφής φόρων, παραβόλων, εισφορών και κρατήσεων για οικοδομικές άδειες με χρήση κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), οι οποίες αναθεωρούνται αμελλητί και κατά προτεραιότητα.
• Η δεύτερη καθορίζει τις προδιαγραφές των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), διαμορφώνοντας ενιαίο πλαίσιο για την εφαρμογή του νέου μηχανισμού σε κάθε δήμο.

Τι αλλάζει – Ο μηχανισμός του Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου

Το ΣτΕ έκρινε νόμιμο και συνταγματικά θεμελιωμένο τον μηχανισμό του Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου, ο οποίος επιτρέπει τη συνέχιση των οικοδομικών αδειών με παράλληλες δράσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης.

Συγκεκριμένα:

• Επανεκδίδονται άδειες που είχαν ακυρωθεί ή προσβληθεί δικαστικά.
• Οι ενδιαφερόμενοι καταβάλλουν τέλος υπέρ του δήμου, το οποίο διατίθεται αποκλειστικά για περιβαλλοντικά έργα (ανάπλαση υποβαθμισμένων περιοχών, κατεδαφίσεις αυθαιρέτων, καθαρισμός ρεμάτων, δημιουργία κοινόχρηστων χώρων).
• Δικαίωμα δόμησης διατηρούν όσοι είχαν ξεκινήσει εργασίες πριν από την 11η Δεκεμβρίου 2024.
• Ενισχύονται σημαντικά έργα του ΤΑΑ και του ΕΣΠΑ, ενδυναμώνοντας τη χρηματοδοτική εικόνα του Δημοσίου.

Περιβαλλοντικός προέλεγχος – Η νέα δικλίδα ασφαλείας

Για την επανέκδοση των οικοδομικών αδειών, τίθεται ως βασική προϋπόθεση η τήρηση διαδικασίας περιβαλλοντικού προελέγχου.Είναι το πρώτο βήμα για να αξιολογηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων και να αποφασιστεί εάν απαιτείται Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).

Τι θεωρείται «έναρξη εργασιών»

Το ΣτΕ διευρύνει τον ορισμό της έναρξης οικοδομικών εργασιών, αποδεχόμενο:

• εκσκαφές ή εργασίες σκυροδέτησης,
• κατεδάφιση προϋφιστάμενων κτισμάτων (αν έγινε έως έξι μήνες πριν τις 11/12/2024),
• αλλά και ανασκαφικές ή δοκιμαστικές τομές της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Η διεύρυνση αυτή σώζει εκατοντάδες έργα που είχαν σταματήσει κυριολεκτικά στο «παρά ένα».

Ανάμεσα σε περιβάλλον και ανάπτυξη – Το νέο «ισοζύγιο»

Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως ο μηχανισμός δεν αντίκειται στο Σύνταγμα, αλλά υπηρετεί τον διττό στόχο: την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη της επενδυτικής εμπιστοσύνης.

Όπως σημειώνει, το Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο αποτρέπει τη δημιουργία εγκαταλελειμμένων ή ημιτελών κτηρίων που υποβαθμίζουν πόλεις και γειτονιές, ενώ παράλληλα δικαιώνει τους καλόπιστους ιδιοκτήτες που ξεκίνησαν να χτίζουν με βάση το τότε ισχύον πλαίσιο και βρέθηκαν ξαφνικά εκτεθειμένοι σε δικαστικές εμπλοκές.

Νέα εποχή για την οικοδομή

Η απόφαση του ΣτΕ στέλνει καθαρό μήνυμα: Η οικοδομή επιστρέφει – με σεβασμό στο περιβάλλον, θεσμική σταθερότητα και προοπτική ανάπτυξης. Το επόμενο βήμα είναι η έγκριση του Προεδρικού Διατάγματος από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που θα σημάνει και επίσημα την έναρξη της νέας εποχής για την πράσινη και βιώσιμη αστική ανάπτυξη στη χώρα.